Rusiyadan qaçan iki nəfərin İrəvan həbsxanasında gördükləri....

Ermənistan uzun müddət Rusiyada siyasi təqiblərə məruz qalan şəxslərin sığındığı əsas ölkələrdən biri hesab olunsa da, son hadisələr bu təsəvvürü ciddi şəkildə sarsıdır.

Hurriyyet.info xəbər verir ki, “Novaya qazeta” Rusiyadan qaçaraq İrəvana sığınan iki rusiyalı siyasi fəal – Pavel Danilov və Vladimir Uxalovun taleyi haqda yazdıqları göstərir ki, Ermənistanda belə onların hüquqi təhlükəsizliyi tam təmin olunmur.

Hər iki şəxs Rusiyada Ukrayna müharibəsinə qarşı mövqelərinə görə təqiblərlə üzləşdiklərini, Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FSB) onları əməkdaşlığa cəlb etməyə çalışdığını bildirir. Onlar ölkədən qaçaraq Ermənistana gəlsələr də, sonradan İrəvan hava limanında saxlanılıb və Rusiyanın ekstradisiya sorğuları əsasında təxminən bir il Ermənistan istintaq təcridxanalarında saxlanılıblar.

Məqalədə qeyd olunur ki, Ermənistan Ədliyyə Nazirliyi ötən ilin dekabrında Vladimir Uxalovun Rusiyaya ekstradisiyasına qərar verib. Hazırda bu qərar məhkəmədə mübahisələndirilir. Pavel Danilov da siyasi sığınacaq üçün müraciət etsə də, onun müraciəti rədd edilib və ekstradisiya riski hələ də qalır.

Bu faktlar göstərir ki, Ermənistan siyasi motivli cinayət təqibləri ilə bağlı Rusiyanın müraciətlərinə tamamilə məhəl qoymur demək doğru deyil. Hüquq müdafiəçilərinin müdaxiləsi nəticəsində indiyədək faktiki ekstradisiya baş verməsə də, hüquqi mexanizm işlək vəziyyətdə qalır.

Məqalədə diqqət çəkən məqamlardan biri də hər iki rusiyalı fəalın Ermənistan istintaq təcridxanalarındakı şəraitlə bağlı müşahidələridir. Onlar təxminən bir ilə yaxın "Armavir" və "Nubarashen" təcridxanalarında saxlanıldıqlarını bildirirlər.
Pavel Danilovun sözlərinə görə, Ermənistan həbsxanalarındakı şərait Rusiya penitensiar sistemi ilə müqayisədə xeyli fərqlənir. O, kameraların geniş olduğunu, otaqlarda televizor, soyuducu, stol və duşun mövcudluğunu, məhbuslara ət və meyvə verildiyini qeyd edir. Danilov bildirir ki, birlikdə qaldığı məhbuslardan Rusiyanın müxtəlif istintaq təcridxanalarında olmuş şəxslər ona orada yeni gətirilən məhbusların mütəmadi döyüldüyünü danışırdılar. Onun fikrincə, Ermənistan təcridxanalarında belə hallarla rastlaşmayıb və saxlanma şəraitini "Rusiya ilə müqayisədə kurort" adlandırıb.

Bununla yanaşı, o, Ermənistan həbsxanalarında saxlanılmanın psixoloji baxımdan ağır keçdiyini də vurğulayır. Danilov hər dəfə kamera qapısının açılması və ya zəng səsi eşidiləndə Rusiyaya ekstradisiya olunacağından qorxduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, qeyri-siyasi cinayətlərdə ittiham olunan bəzi xarici vətəndaşların digər ölkələrə təhvil verildiyini görməsi bu narahatlığı daha da artırıb.

Digər rusiyalı fəal Vladimir Uxalov isə "Nubarashen" təcridxanasında şəraitin daha ağır olduğunu deyir. Onun sözlərinə görə, kameralarda taxtabiti və tarakan problemi var idi, kənardan ərzaq və yardım ala bilmədiyi üçün vəziyyəti daha çətin keçib. Buna baxmayaraq, o da fiziki zorakılıq və sistemli işgəncə ilə üzləşmədiyini bildirir.
Beləliklə, məqalə Ermənistan həbsxanalarının Rusiya penitensiar sistemi ilə müqayisədə daha humanist şəraitə malik olduğunu qeyd etsə də, siyasi motivli ekstradisiya qorxusunun və uzunmüddətli hüquqi qeyri-müəyyənliyin saxlanılan şəxslər üçün əsas psixoloji təzyiq amili olaraq qaldığını göstərir.

İrəvan beynəlxalq platformalarda demokratik dəyərlərə sadiqliyini və insan hüquqlarını müdafiə etdiyini bəyan etsə də, siyasi sığınacaq məsələsində daha ehtiyatlı mövqe nümayiş etdirir. Məqalədə vurğulanır ki, hər iki şəxsin sığınacaq müraciəti rədd edilib.

Bu isə Ermənistanın bir tərəfdən Qərbə inteqrasiya kursunu davam etdirməsi, digər tərəfdən isə Moskva ilə hüquqi əməkdaşlıq mexanizmlərini tam dayandırmaq istəməməsi kimi qiymətləndirilə bilər.



Məqalənin əsas nəticələrindən biri budur ki, Ermənistanda yaşayan və Rusiyada siyasi motivli cinayət işləri ilə axtarışa verilmiş şəxslər xüsusilə ölkədən üçüncü dövlətə uçmağa cəhd etdikdə saxlanılma riski ilə üzləşirlər. Həm Danilov, həm də Uxalov məhz İrəvan hava limanında Fransa və Türkiyəyə uçmaq istəyərkən həbs ediliblər.

Bu, Ermənistanda yaşayan rusiyalı mühacirlər üçün yeni təhlükə siqnalı hesab olunur. Hüquq müdafiəçiləri bildirirlər ki, indiyədək heç kim Rusiyaya təhvil verilməsə də, mövcud hüquqi vəziyyət kifayət qədər qeyri-müəyyəndir.

Hadisə Ermənistanın son illər formalaşdırmağa çalışdığı "təhlükəsiz demokratik sığınacaq" imicinə müəyyən zərbə vurur. Xüsusilə Rusiya ilə münasibətlərdə gərginliyin artdığı bir dövrdə Moskvanın ekstradisiya mexanizmlərindən istifadə etməsi və Ermənistanın bu sorğuları hüquqi prosedur çərçivəsində nəzərdən keçirməsi İrəvanın tamamilə Rusiyanın təsirindən çıxmadığını göstərən nüanslardan biri kimi qiymətləndirilir.

Ermənistan hələlik rusiyalı siyasi mühacirləri faktiki olaraq Rusiyaya təhvil verməsə də, onların hüquqi statusunun qeyri-müəyyən qalması və siyasi sığınacaq müraciətlərinin rədd edilməsi ölkənin bu məsələdə balanslaşdırılmış, lakin riskli siyasət yürütməsindən xəbər verir. Bu isə Ermənistana sığınan Rusiya vətəndaşları üçün gələcəkdə də hüquqi qeyri-müəyyənliyin davam edəcəyini göstərir.